<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="M0000669">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>
               <idno>168</idno>Friedrich Engels an Karl Marx in London.
                                        Manchester, Donnerstag, 2. Juli 1868</title>
         </titleStmt><editionStmt><p/></editionStmt>
         <publicationStmt><publisher><ref target="https://www.bbaw.de">Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften</ref></publisher><pubPlace ref="https://www.geonames.org/2950159">Berlin</pubPlace><availability><licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA 4.0)</licence></availability><idno type="URLWeb">https://megadigital.bbaw.de/</idno><idno type="URLXML">https://megadigital.bbaw.de/.xml</idno></publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <msDesc rend="manuscript">
               <msIdentifier>
                  <institution>IISG</institution>
                  <collection>Marx-Engels-Nachlass</collection>
                  <idno>
                     <idno type="shelfmark">D 1689/D III
                                                  460</idno>
                  </idno>
               </msIdentifier>
               <physDesc>
                  <p>Der Brief besteht aus einem Blatt festem, weißem
                                                  Papier im Format 116 × 181 mm. Wasserzeichen: „A
                                                  Piri[e &amp; Sons] / 18[??]“ (Bogen beschnitten).
                                                  Die erste Seite hat Engels vollständig
                                                  beschrieben, die zweite Seite ist leer.
                                                  Schreibmaterial: schwarze Tinte.</p>
                  <p>Von <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0005553 http://d-nb.info/gnd/118509993">Eduard
                                                  Bernsteins</persName> Hand: Nummerierung des
                                                  Briefes bzw. der beschriebenen Seite: „386“ und
                                                  „62“; redaktionelle Streichungen und Vermerke mit
                                                  Bleistift: „fällt aus“ (gestrichen) oben mittig
                                                  und „bleibt“ anm linken Rand der ersten Seite.</p>
                  <p>Von <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0006322 http://d-nb.info/gnd/11945842X">Heinrich Dietz’</persName> Hand: Nummerierung des
                                                  Briefes: „1005“.</p>
               </physDesc>
               <additional>
                  <listBibl>
                     <bibl>RGASPI f. 1 op. 1 d. 2243</bibl>
                  </listBibl>
               </additional>
            </msDesc>
            <listWit>
               <witness>
                  <bibl type="print" corresp="https://megadigital.bbaw.de/RDJTHVVL">Erstveröffentlichung: gekürzt: Bw 4 (1913).
                                                  S. 64/65.</bibl>
               </witness>
               <witness>
                  <bibl type="print" corresp="https://megadigital.bbaw.de/MYHFKSKB">vollständig: MEGA<hi rendition="#sup">1</hi>
                                                  III/4 (1931). S. 69/70.</bibl>
               </witness>
            </listWit>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <profileDesc><textClass><keywords><term>letter</term></keywords></textClass>
         <correspDesc>
            <correspAction type="sent">
               <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0001917 http://d-nb.info/gnd/118530380">Friedrich Engels</persName>
               <placeName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0004039 http://www.geonames.org/2643123">Manchester</placeName>
               <date when="1868-07-02"/>
            </correspAction>
            <correspAction type="received">
               <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0001374 http://d-nb.info/gnd/118578537">Karl Marx</persName>
               <placeName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0004412 http://www.geonames.org/2643743">London</placeName>
            </correspAction>
            <correspContext>
               <ref type="prev" target="https://megadigital.bbaw.de/M0000668"/>
               <ref type="next" target="https://megadigital.bbaw.de/M0000671"/>
            </correspContext>
            <note>Engels beantwortet den Brief von Marx vom 29. Juni 1868 (<ref target="https://megadigital.bbaw.de/M0000668">Marx
                                                an Engels, 29.6.1868</ref>). Marx
                                        beantwortet den Brief am 4. Juli 1868 (<ref target="https://megadigital.bbaw.de/M0000671">Marx
                                                an Engels,
                                        4.7.1868</ref>).</note>
         </correspDesc>
         <textClass>
            <keywords>
               <term key="M0002227">Privates - Marx (Familie,
                                                Gesundheit, Finanzen)</term>
               <term key="M0004394">Russland</term>
               <term key="M0003469">Landwirtschaft</term>
               <term key="M0002035">Lektüren im
                                                Korrespondentenkreis</term>
            </keywords>
         </textClass>
      </profileDesc>
      
   </teiHeader>
   <text><body>
         <div type="writingAct">
            <opener>
               <dateline sameAs="MBDatumszeile">
                  <pb/> 2 Juli
                                                1868</dateline>
               <salute sameAs="MBAnrede">Lieber Mohr</salute>
            </opener>
            <p rend="MBTextOhneEinzug" style="text-align:both; ">Inl. die beiden
                                        zweiten Hälften der zwei Fünfer Noten</p>
            <p>
               <table rows="3" cols="4">
                  <row>
                     <cell/>
                     <cell>S/K 11 185</cell>
                     <cell>Manchester</cell>
                     <cell>14 Jan. 67</cell>
                  </row>
                  <row>
                     <cell>&amp;</cell>
                     <cell/>
                     <cell/>
                     <cell/>
                  </row>
                  <row>
                     <cell/>
                     <cell>S/K 79 542</cell>
                     <cell>
                        <hi rendition="#c">ʺ</hi>
                        
                     </cell>
                     <cell>12 ʺ—</cell>
                  </row>
               </table>
            </p>
            <p rend="MBTextMitEinzug" style="text-align:both; ">
               <ref xml:id="bb694b11-a9ca-4ec2-a94b-11a9cafec277" corresp="#fd8f5778-04be-4d7b-8f57-7804be8d7b9a" type="editorialNote">Dem <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0005708  http://d-nb.info/gnd/127609342">Borkheim</persName> habe ich
                                                  geschrieben</ref><note xml:id="fd8f5778-04be-4d7b-8f57-7804be8d7b9a" corresp="#bb694b11-a9ca-4ec2-a94b-11a9cafec277" type="editorial">Der
                                                  Brief ist nicht überliefert (<ref target="https://megadigital.bbaw.de/M0004960">Engels an S. L. Borkheim, vor
                                                  20.6.1868</ref>). Siehe <ref target="https://megadigital.bbaw.de/M0000653">S.
                                                  L. Borkheim an Engels,
                                                  20.6.1868</ref>.</note>
                                        sich <ref xml:id="e4e1a162-8900-497d-a1a1-628900197d47" corresp="#ba08341f-04c1-482e-8834-1f04c1e82e74" type="editorialNote">ein neues russ. Buch
                                                  anzuschaffen:
                                                  <bibl type="primary" corresp="https://megadigital.bbaw.de/PJDNYPFI">Zemljá i vóljà, Land &amp;
                                                  Freiheit</bibl>
                  </ref><note xml:id="ba08341f-04c1-482e-8834-1f04c1e82e74" corresp="#e4e1a162-8900-497d-a1a1-628900197d47" type="editorial">
                     <bibl type="primary" corresp="https://megadigital.bbaw.de/PJDNYPFI">P. L. [d. i. Pavel Fedorovic
                                                  Lilienfeld-Toal]: Zemlja i Volja. S. Peterburg
                                                  1868</bibl>
                     . / П[авел
                                                  Федорович]Л[илиенфельд-Тоаль]: Земля и воля.
                                                  С[анктъ]-Петербургъ 1868. Siehe ferner <ref target="https://megadigital.bbaw.de/M0000653">S.
                                                  L. Borkheim an Engels,
                                                  20.6.1868</ref> und  <ref target="https://megadigital.bbaw.de/M0000692">S.
                                                  L. Borkheim an Engels,
                                                  27.7.1868</ref>.</note>
                                        worin <ref xml:id="d50f48a5-f3ee-4078-8f48-a5f3ee1078ff" corresp="#e89ffccc-9f8a-49c5-9ffc-cc9f8a29c5fd" type="editorialNote">ein Deutschrusse,
                                                  Grundbesitzer,</ref><note xml:id="e89ffccc-9f8a-49c5-9ffc-cc9f8a29c5fd" corresp="#d50f48a5-f3ee-4078-8f48-a5f3ee1078ff" type="editorial">Gemeint ist <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0003679 http://d-nb.info/gnd/136720021">Paul
                                                  Frommhold Ignatius von
                                                  Lilienfeld</persName>.</note> nachweist daß
                                                <ref xml:id="e6f4a9c2-b156-4e2c-b4a9-c2b156ee2c8b" corresp="#d8f84035-a317-4587-b840-35a317b587af" type="editorialNote">seit Einführung der
                                                  Bauernfreiheit</ref><note xml:id="d8f84035-a317-4587-b840-35a317b587af" corresp="#e6f4a9c2-b156-4e2c-b4a9-c2b156ee2c8b" type="editorial">Die Bauernbefreiung in Rußland wurde mit dem
                                                  Gesetz vom 19. Februar 1861 eingeleitet und betraf
                                                  zunächst mit knapp 22 Millionen leibeigenen
                                                  Adelsbauern etwa die Hälfte der gesamten
                                                  Bauernschaft.</note> der russ. Bauer <hi rendition="#u">am Gemeindeeigenthum kaput</hi> geht,
                                        &amp; der russ. Ackerbau – klein &amp; groß – ditto. Das
                                        Buch soll viel statist. Nachweise enthalten. Der Tauschwerth
                                        ist schon zu tief in diese urwüchsigen Gemeinden gedrungen,
                                        als daß die Sache, nach Abschaffung der Leibeigenschaft noch
                                        haltbar schiene.</p>
            <p rend="MBTextMitEinzug" style="text-align:both; ">
               <ref xml:id="b94f7097-5176-45e1-8f70-975176a5e1a9" corresp="#e72adf87-bd7c-4b65-aadf-87bd7cab652f" type="editorialNote">Morgen hoffe ich wieder gute
                                                  Nachrichten von Dir zu erhalten.</ref><note xml:id="e72adf87-bd7c-4b65-aadf-87bd7cab652f" corresp="#b94f7097-5176-45e1-8f70-975176a5e1a9" type="editorial">Siehe <ref target="https://megadigital.bbaw.de/M0000671">Marx
                                                  an Engels,
                                                  4.7.1868</ref>.</note>
                                        Beste Grüße inzwischen an <ref xml:id="e9ced7e3-c3b3-4237-8ed7-e3c3b3323761" corresp="#f399a8f1-5710-4ae5-99a8-f157101ae568" type="editorialNote">die
                                                  Patientinnen</ref><note xml:id="f399a8f1-5710-4ae5-99a8-f157101ae568" corresp="#e9ced7e3-c3b3-4237-8ed7-e3c3b3323761" type="editorial">
                     <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0008235  http://d-nb.info/gnd/118728997">Jenny
                                                  (Tochter)</persName> und <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0008229 http://d-nb.info/gnd/118745913">Eleanor Marx</persName>.</note>, Deine
                                                <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0008236 http://d-nb.info/gnd/118578510">Frau</persName> &amp; <ref xml:id="bc5a193a-dfaa-49af-9a19-3adfaa19af8c" corresp="#c1c92a3f-424f-4ca1-892a-3f424faca17e" type="editorialNote">die Lafargues</ref><note xml:id="c1c92a3f-424f-4ca1-892a-3f424faca17e" corresp="#bc5a193a-dfaa-49af-9a19-3adfaa19af8c" type="editorial">
                     <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0007809 http://d-nb.info/gnd/118725904">Laura</persName> und <persName ref="https://megadigital.bbaw.de/M0007810 http://d-nb.info/gnd/118568671">Paul Lafargue</persName>
                  </note>.</p>
            <closer sameAs="MBUnterschrift">
               <salute>Dein</salute>
               <signed>F. E. </signed>
            </closer>
         </div>
      </body></text>
</TEI>